معرفی رمان "جن نامه" هوشنگ گلشیری

نویسنده: هوشنگ گلشیری

ناشر: انتشارات باران- سوئد 1377

جن نامه در میان رمانهای فارسی کتاب آسانی برای خواندن نیست. این کتاب بالای 500 صفحه ای را در هوشنگ گلشیری در یک بازه 13 سال، از سال 1363 در تهران ابتدا و در سال1376 در برمن آلمان به خاتمه رسانده است. این رمان شامل پنج مجلس و یک تکلمه است. رمان کلا یک راوی اول شخص به نام حسین دارد و زمان رمان از نوجوانی حسین در آبادان ابتدا و تا قبل از انقلاب حدود سال 54 در اصفهان اتمام می گیرد ولی با توجه به ناقص بودن خاتمه داستان، من حس می کنم این کار گلشیری پایان کار نگرفته یا احتمالا وی بخاطر مریضی از ادامه نوشتن آن منصرف شده است. اگر بخواهیم یک نظر کلی به این رمان داشته باشیم، به نظر نویسنده، با الهام از اندوخته های خود از زندگی در آبادان و اصفهان و نیز مطالعات فولکوریک، دقت در آداب و سوم فرهنگی اجتماعی، بخصوص اصفهانی جماعت و نیز ورود به دنیای جادو و دعانویسی و خرافات، یک رمان چند بعدی را تدوین کرده است. شاید اگر بخواهیم از نظر فرمی به این رمان نگاه کنیم، رمان یک روند تلفیقی از 3کس و عشق را از ابتدا تا انتها تعقیب و جمع بندی می کند. ستونهای رمان زنان مختلف هستند که در دنیای مردان قرار می گیرند و به رمان فضای کمدی-درام میبخشد. حسین راوی داستان در طول رمان درگیر زنان مختلف داستان می شود. گروهی شامل عشاق و زنان هوس باز هستند که می توان به قدوسی جون زن همسایه در آبادان، بانو زن پسر عمه اش تقی و ملیحه دختر حرامزاده صاحبکارش آقای جناب در اصفهان اشاره داشت. ضمن اینکه حسین خود شاهد جریانات عشقی دکتر پیرزاد با دکتر اشرف سماوات، جریان عشق میان عموی مفقود شده اش محمد حسین با کوکب زیباروی و نیز شنیدن جریان انحرافات دگرباشی پدر از زبان مادر نیز است. گروه دوم زنان سنتی هستند. مادرانی که قید زندگی دارند. مانند مادر راوی که مرتب در جریان زندگی زناشویی خود، مورد بی التفاتی شوهرش واقع می شود. ابتدا با شوهر به کرمانشاه می رود، بعد از بازگشت به اصفهان، وی ناچار مجددا به خاطر فقر خانوادگی تا آبادان پی شوهرش می رود. ضمن اینکه نویسنده نگاهی دراماتیک به ازدواج های دختران کم سن و سال دارد. عمه بزرگه راوی داستان، اعتقاد به دعا نویسی دارد. برای حل مشکل عشقی برادرش در ارتباط با کوکب بی بند و بار مرتب دعا و اشیا خرافی می خرد و جاگذاری می کند. حسن برادر بزرگ راوی، نماد سیاسی شدن است و مقداری از صفحات کتاب را درگیر فعل و انفعالات سیاسی در ارتباط با حزب توده می نماید. وی با شخصی به نام مصطفوی آشناست و فضای روشنفکری البته ابتر به داستان می دهد. ولی در کل فضای داستان گلشیری رنگ و روی سنت ها و خرافات شهر اصفهان دارد و در نهایت راوی داستان وارد عمق این خرافات و دعانویسی ها می شود. راوی داستان با تماسی که برای پارتی بازی و پیدا کردن شغل با شوهر دخترخاله اش آقای اتابکی که مسئولیت در بانک دارد، پیدا می کند با دیدگاه دراویش آشنا می شود و شوق مطالعه و اعتقاد به این